Pčelinji vosak

posted in: O medu | 0

Pčelama je vosak neophodan kao materijal za izgradnju saća, a proizvode ga pomoću svojih voštanih žlezda koje se u potpunosti razvijaju kod radilica starosti između 12 i 18 dana. Kod starijih pčela se smanjuje aktivnost voštanih žlezda, međutim, u vanrednim okolnostima sinteza voska može biti ponovo pokrenuta. Najveće količine voska proizvedu se tokom razvojne faze jedne pčelinje zajednice. U umerenim klimatskim uslovima to je obično period od aprila do juna.

U narodnoj medicini pčelinji vosak se koristi gotovo isto toliko koliko i med. Poznato je da se u stara vremena, posebno je to bio običaj kod starih Slovena, nije polazilo na put bez malo meda i voska. Pčelinji vosak  pretežno se koristi kao lek, ali i kao kozmetičko sredstvo. Vosak ima široku upotrebu u raznim industrijskim granama. On se smatra univerzalnom sirovinom, jer se može koristiti za oko 2.000 različitih namena.

Kod nas se najčešće koristi za izradu voštanih satnih osnova (čime se ubrzava i usmerava izgradnja pčelinjeg saća), zatim u proizvodnji voštanica (sveća), u industriji kablova, tkanina, kože, hartije, aviona, automobila, u hemijskoj staklarskoj i optičkoj industriji, u vajarstvu i slikarstvu, za spravljanje masti za parket, itd. U poljoprivredi se koristi za spravljanje kalem voska.

U narodnoj medicini on se koristi za spravljanje lekovitih masti, flastera, kremova, voštano-mlečnih bombona, izradu kozmetičkih preparata. U traumatologiji se koristi posle skidanja gipsa. Vosak se koristi kod opekotina, sportskih povreda i u plastičnoj hirurgiji. Čist ili u kombinaciji sa lekovitim biljem, od davnina, veoma se uspešno koristi u narodnoj medicini.

Pčelinji vosak je jedan od važnijih sastojaka mnogih kozmetičkih proizvoda. Ima protvupalni uticaj i najbolja je prirodna zaštita od sunca, vetra, hladnoće i drugih vremenskih prilika. Pčelinji vosak se dobro upija stvarajući na koži tanki zaštitni sloj i ne začepljuje pore. Zaštitni sloj usporava proces dehidracije i starenja kože, a koža postaje meka, glatka i elastična.

Kako prepoznati prirodni vosak

Pri kupovini voska, treba znati da, po kvalitetu, vosak može biti:
– prvog kvaliteta, koji je bele, ili svetlo žute boje, bez primesa, prijatnog mirisa na med, dobijen iz saća sa okvira građevnjaka,

– drugog kvaliteta, koji je žute, do svetlo mrke boje, bez primesa. On može biti malo neujednačen po boji, tamniji u donjem delu do 1/3 debljine.

– trećeg kvaliteta, koji je sive mrke, ili tamno mrke neujednačene boje, sa tamnim slojem do 1/2 debljine formata. To je vosak dobijen prilikom prerade, oštećen vosak i presovan od voskovarine.

 

Smatra se da je vosak kvalitetniji ukoliko je svetlije boje. Inače, prirodni vosak se poznaje po tome što pri zagrevanju u vodi ispliva na površinu, dok se primese talože na dno suda, ili lebde u vodi. Prirodni vosak (pčelinji) pri gnječenju pod prstima postaje elastičan, ali i ne klizav, ne razmazuje se i pri razvlačenju se ne kida, pri žvakanju se ne lepi za zube, a pri struganju stvara spiralne listiće (šuške, trake), ujednačene i zrnaste strukture i odgovarajuće je svetlo žute do mrko žute boje, bez primesa sa strane. Pri udaru čekićem, prirodni vosak se rastroši, a pri hlađenju ima talasastu površinu i blago ispupčenje. Stavljen u vrelu peć, gori bez ostatka i odaje prijatan miris. Svako odstupanje od navedenih osobina ukazuje na falsifikovan vosak.
Ako je vosak mešan s parafinom, pri gnječenju je sjajan i pogodan za mazanje, a njegove dve loptice se ne mogu prilepiti. Ukoliko vosak ima stearina, gubi plastičnost, dok pri dodatku kalafonijuma postaje lepljiv za prste. O svemu ovome treba voditi računa pri nabavci voska. Najpouzdaniji način da se utvrdi kvalitet pčelinjeg voska je laboratorijsko ispitivanje jer su sve druge metode manje pouzdane.

Leave a Reply